BIJNAMEN FAN OUD-DOKKUMERS

In Dokkum hadden mênsen froeger faak un bijnaam. Su’n naam benadrukte faak un goeie of slechte eigenskap fan dy persoan of der war us wat gebeurd, wêr’t ien un bijnaam an overhield. Wij hewwe achthonderdvierenzeuventug (874) bijnamen út de twintugste eeuw fersameld. 

Omdat der nou nog mênsen binne dy’t disse persoanen froeger kent hewwe of dy’t misskyn nog nije namen wete, hewwe wij disse lyst maakt. Nou binne der op dit moment ok nog wel Dokkumers met bijnamen, mar die lope nog froluk in de stad rond en dy fine ut misskien niet su leuk om op un webside terecht te kommen. Dêrom staan dy namen der nòg nyt op. Maar at mênsen nòg un paar fan sukke bijnamen wete, dan hoare wij dat graag, dan beware we dy foar un toekomstuge lyst.

Aaltsje Glas en Roaie Geart. Geart war turfskipper en lag met syn tjalkje in de Wuttelhaven. Aaltsje had un kyn fan un Kanadees en har dòchter had un kyn fan un Dútser, dus kregen se as bijnaam: de Family fan de Ferenugde Naties.

DOKKUMER SÊGJES & SÊGSWIZEN

Ouwe Dokkumer sêgjes sein en opskreven deur Ids Jousma (1889-1974) in 1955 en fastleit deur Henk van der Meij (1999).

SÊGJES & SÊGSWIZEN

"Der is mar ien Dokkum"

Ids Jousma

(* = hij kin ok sij weze)

Hij* is nòg gekker as guster
Un oud skaap lust ok nòg wel un groën bladsje
Dronken mênsen en kleine kynders spreke de waarhyd
Wel goëd, mar nyt gek
Al te goëd is un ander syn gek
De earste klap is un daalder weerdug
Se kinne alle kanten met mij út, behalve de goeie
‘t Is nòg gyn avend sei de kraaiefanger
De ien syn doad is de ander syn broad
Je kin nyt fearder springe as je pols lang is
Bij gebrek an broad ete je bôle
As je ut over de dúvel hewwe, trap je em op syn steert
Ider syn mening sei de poëp en hij frat fiegen feur syn geld
De sloege sú, mar hij ging krek foar tyd doad
Se binne op penning sestien / sestyn
Hij sit as un bok op’e haverkist
Lotten is foar de sotten, de prizen bin foar de wizen
Un bitsje bryk dat juffert
Lekke dingen piese / pisse òk
Hij is su min as un sint ellen
Su groathartug of eigenwiis as un hôn met twie steerten, hij loopt altyd ien achterna
Ut beloofd un koninkrykje, mar ut houdt met un mierenest op
Hij praat as Brugman
Hij praat je gatten in’e sokken
Hij praat je út de stoel en gaat’er sels in sitten
‘t Is krekt su as de frouw bromt
Hij is op un sint as de dúvel op un sieltsje
Hij skiet nyt foar twiekes of hij mut fut gaan te freten
Kin je nyt over Leiden, dan mar over Delft
Se lusse niks, mar de tonne is geregeld fol
Ut komt der met de fioele in, mar ut mut der faak met de knyptange út
Klein fan eten, groat fan skieten, noemt de dúvel un apespul
Je kinne mij nòg feul mear fertelle
Nim ut mar met un korreltsje sout
Hij gaat nyt over ys / ies fan ien nacht
Hij begeeft sich nyt op glad ys / ies / iis
Op ien oogje na, sei de kraamfrouw, dan hè je un kyn
Hij kin de sonne nyt in’t water skinen siën
De iene mag nyt over de hekke siën, mar de ander mag wel un skaap stele
Oast west, thús is ok nyt alles
Su’t ut klokje thús tikt, tikt ut ok in de herberg
Gyn slimmer goëd as mînsen / mênsen en dan de woudboeren
Hij is su slim as un klein mînskje / mênskje
As je mij fandaag hure, bin’k mòrgen je knegt
Hou dyn groate bek! Antwoard: Dy wil ik ok nyt hewwe…
Dou met dyn groate bek! Antwoard: Dy komt bij dij in’e panne
As je un hôn smite wille, kin je al gauw un stòk fine
Hij gaat bij Paesens om nar Dokkum
Un goëd glas wyn dat kin bestaan, mar begin je met Tryn, dan ga je nar de maan
Un nest kynders is un sieraad om’e dis, mar se bikke mooi op wat er is
Hij sit op’e kast
Wêr twie binne, kin ien ut nyt wete
Nou breekt myn klomp in twieën
Hij kin onthouwe fan twaalf uur tot middags ien
Je mutte mar hoare wy’t seit
Un man overboard, sei de loads, un freter minder
De ien nimt de moer, de ander de dòchter
As je un kammeraad kwyt wille, mutte je him sinten liene
Fertrouw hem nyt fearder dan dat je him siën kinne
Pissen gaat foar dânsen
Pis in’t bêd gaat fut, mar skyt in’t bêd komt weerom
Un dominee is krekt un wryfpaal / wriefpaal, d’r rost altiten ien teugenan
Gasten binne lasten
Wy’t su nauw siët, mut loadgiter wurde
Ut is un spultsje van kouwe foeten
Dou bist hartstikke gèk
Hij seilt met alle winen
Wis en blyft un feit: un koe skyt mear as un geit
Mar ‘t is mij like folle, as de koe skyt as de bolle
Liever un kwaaie hôn dan un kwaad wief / wiif
Hij het un groate bek, mar un hiel klein hartsje
‘t Is mij krekt gelyk a’k fan’e kat beten wur’ as fan’e hôn
Hij skriemt al foardat er slagen wurdt
Ut is mear lastug dan gefaarluk
‘t Is load om oud izer / iezer
‘t Kin frieze, ‘t kin dooie
De weareld leit mij flak genoeg
‘t Is duzend om dartien / dertien
Ik hoar je, sei dove Jochem
Ik ken je nyt siën, al sta je ok flak foar mij
Met de hoed in’e hand, kom je deur ut hele land,
mar met de pet op’e test, kom je der ok best
Ik bin gekke Gerrit nyt!
Ut is su taai as Sint Nikolaas syn kont
Je kin fisse as je kint nyt
Doe mar gewoan, dan doe je al gèk genoeg
Jan is trouwd man: ‘t wief / wiif het de broek an; hij is der op toe
Liever lui dan moëd
As ut op de iene regent, drupt ut ok wel op un ander
Hij het nògal wat wyn in’e swiege
Poepkeblaze en broekskite is niks, mar in beide pipen likefeul, da’s kearelswerk
Ien gèk fraagt mear as twie wizen beantwoarde kinne
Hij is mear lastug as gefaarluk
Wat de ien weet, weet faak de ander
De wal keart ut skip
Te lui om naar de sonne te siën
Hij is al moëd, foardat er an’t werk is
Der bin nyt feul Dokkumers, mar súpe kinne se allemaal
Alles wat út Dokkum komt dat suupt
Der is mar ien Dokkum